ALTIN 248,5559
DOLAR 6,0494
EURO 6,7523
BIST 86.796
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 24°C
Çok Bulutlu

Tarihte Kurulan ilk Türk Devletleri

Anadoluda kurulan ilk türk devletleri, islamiyeti kabul eden ilk türk devletleri, orta asyada kurulan ilk türk devletleri, türk devletleri ve kurucuları, ilk türk islam devleti, islamiyet öncesi türk devletleri ve toplulukları, ilk türk devletlerindeki toplumsal yapının özellikleri nelerdir

Tarihte Kurulan ilk Türk Devletleri

Tarihte kurulan ilk Türk Devletleri, Türklerin kurduğu büyük devletleri ve Türklerin Anadolu’ya girişlerine değineceğiz.Sonraki yazımızda ise Osmanlı Devleti’nin doğuşuna dair geniş bilgilere sahip olacaksınız.

Hunlar

Hunlar
Hunlar

Türk Tarihi, Tarihte değinilen ilk Türk boyu milattan önce 8. yüzyılda ortaya çıkan Hunlardır.

At sırtında göçlerin tarihte ilk örnekleri bu dönemde başlar. Batıya yönelen Hunlar olağanüstü hazırlık düzeyleri ve şaşırtıcı hareket yetenekleri ile zaman içinde kendileriyle aynı atçılık disiplinine sahip olan germenler ve yüksek bir kültür düzeyindeki Romalılar üzerinde üstünlük kurmuşlardır.

Göktürkler

Göktürkler
Göktürkler

Milattan sonra 552 de  Bumin Kağan‘ın kurduğu Göktürk İmparatorluğu yaygın bir diplomatik ilişkiler dizisi oluşturmuştur.

Göktürk Devleti 7. yüzyılda Çin egemenliği altına düşmüş olmakla birlikte Kutlu adlı kahramanlarının yönetiminde 532 de yeniden bağımsızlıklarına kavuşmuşlar, 716 da Kutlu’nun oğlu Bilge Kağan imparator olarak kardeşi Kültigin ve babasının deneyimli veziri Tonyukuk ve birlikte ülkesini yüksek bir yaşam düzeyine ulaştırmıştır.

Bu durum 745 yılına kadar sürmüştür. Bu dönemden kalan Orhun Yazıtları Tonyukuk’un, Gültekin’in ve Bilge Kağan’ın mezar taşlarından oluşmaktadır.

Uygurlar

Göktürk İmparatorluğu 745 yılında aynı etnik kökenden gelen uygurlarca yıkılmış böylece Göktürk bayrağı altındaki bütün Türkler uygurlara bağlanmışlardır.

Bölgenin Türkistan olarak tanınması Uygurlar nedeniyledir. 1229 da Moğollar Uygur Devleti yönetimine son vermişler ancak Uygurlar varlıklarını onların üst kültürel ve politik tabakası olarak sürdürmüşlerdir.

Türkler ve İslam

Türkler ve İslam
Türkler ve İslam

Türkler ve Müslümanlar arasındaki ilk ilişkler 8. yüzyılda başlamış ve kimi Türk boyları İslam dinine geçmişseler de, olmayanların onay alpları canlısı politikaları bu ilişkileri sınırlandırmıştır.

İlgini çekebilir diye düşündüm.  Büyük Türk Devletleri

Abbasi hanedanına egemenliği ellerine geçirmeleri için destek veren onay alplara karşı o dönemde girişilen politik çekişmelerin en büyük bir bölümü bölgedeki Müslüman Türklerle İranlılar arasında geçmiş, pek çok Müslüman Türk Abbasi yönetiminde yer almış, bu nedenle İslam dinine duyulan ilgi Ceyhan ırmağı ötesindeki Türkler arasında büyük artış göstermiştir.

Bu ilgi dönemin halifelerinden Mukdesinin 1835 yılında Salt Türklerden oluşan elit bir ordu kurmasıyla daha da pekişmiştir. İsam dininin Orta Asya bozkırlarına yayılmasında ticaretinde önemli bir rolü vardır. Kervanlara katılan Türk şâfiî dervişleri Türklerin İslam dinine geçmelerinde azımsanmayacak bir görev üstlenmişlerdir.

Türkler 10. yüzyılda Müslüman olarak politik birliğe kavuşmuşlardır. Bu gelişmelerin ardından Karahanlılar ilk Müslüman Türk devletini kurmuşlardır.

Karahanlılar

Karahanlılar
Karahanlılar

Türkistan ile Maveraünnehir arasında 990 ile 1212 arasında Egemen olan Karahanlılar Samanoğlu yönetimine son vermişlerdir.

Bu devletinin kurucusunun Buğrahan olduğu Buğrahan yazıtında belirtilmektedir. Karahanlı Devleti yönetimi özellikle Türk kültürü ve sanat Türk tarihi bakımından önem taşır. Pek çok kentlerde bu dönemde camiler okullar köprüler ve kervansaraylar kurulmuş, Buhara ve Semerkant bilim odakları durumuna gelmiş ve Türk Dili de büyük bir gelişme olanağı bulmuştur.

Döneminin en önemli kitaplar arasında Yusuf Has Hacip’in 1069 ve 1070 yıllarında yazdığı Kutadgu Bilig mutlu kılan bilgi sayılabilir. Şiir kalıbı içinde imparatorlara bir öneriler dizisi niteliğini taşıyan bu eserde yöneticilere temel eşitçilik, erk, devlet anlayışı ve inanç düşünceler sunulmaktadır.

Gazneliler

Gazneliler
Gazneliler

963 Yılında Türk İmparatoru ve Sebük Tegin’in kurduğu Gazneliler, ilk Müslüman Türk devletleri arasında yer alır.

Göktürk Devleti Sebük Tekin’in oğlu Mahmut döneminde en parlak çağını yaşamış, Mahmut Hindistan’a 17 kez savaş açmış, İslam dinini yaymak konusundaki sürekli çabaları sonucunda, devletin sınırlarını toharistan ve Maveraünnehir den tencaba multana ve sindin bir bölümüne kadar genişletmiştir.

İlgini çekebilir diye düşündüm.  Anadolu Selçuklu Devleti

Ancak Mahmut’un oğlu Mesut döneminde Gazneliler Büyük Selçuklu İmparatorluğunun kurucusu Tuğrul Bey’e karşı 1040 yılında giriştiği Dandanakan Savaşı sonucunda topraklarının önemli bir bölümünü getirmişler ve 1186 yılında çökerek Oğuzlar arasında özgülenmişlerdir.

Sultan Mahmut’un tarzenden gazneye getirdiği Türk düşünürü Ebu Reyhan El Biruni bu dönemi İslam Kültür tarihinin önemli çağlarından biri yapmıştır. Yapıtlarını Arapça olarak yazan Biruni’nin büyük yankılar yaratan kitabı-hin Mahmut’un savaşları sırasında gözlemlediği Hint dilini, yazınını, dinini ve düşününü anlatmıştır.

Firdevsi’nin şehnamesi de bu dönemde Sultan Mahmut’a sunulan yapıtlar arasındadır.

Selçuklular

Selçuklular
Selçuklular

Gazneliler Devleti’ni yıkan Oğuzlar daha sonra Anadolu’yu, Irak’ı, Kafkasya’nın Güney ve İran’ın Kuzey kesimlerinin egemenlikleri altına almışlardır.

6.yüzyılda Göktürk İmparatorluğu’nu kuran boy olup İslam dininin Türkler arasında yaygın duruma gelmesinden sonra öteki Türk boyları onlara Türkmenler adını vermişlerdir.

Adını hanedana veren Selçuk, oğuzların Üçok dalından Dukak’ın oğludur. Oğuz’un torunları olan Tuğrul ve Çağrı Beyler döneminde tarihte Selçuklular olarak bilinen Oğuzlar Horasın’ı ele geçirmişler, Gazne İmparatoru Mesut’u yenilgiye uğratarak 1044 Büyük Selçuklu İmparatorluğu kurmuşlardır. Tuğrul Bey‘in yeğeni Alparslan, Malazgirt ve Bizans imparatorunun ordularının yenilgiye uğratarak Anadolu’nun kapılarını Müslüman Türklere açmıştır.

Beylikler Dönemi

Beylikler Dönemi
Beylikler Dönemi

Anadolu Selçuklu Devleti‘nin 14. yüzyıl başlarında çökmesinden sonra 16. yüzyılın başlarına kadar, Anadolu’da politik birlikler dağılmış ve bölge çeşitli beyliklerin denetimi altına girmiştir.

Bu çerçevede Beyşehir’de Eşrefoğulları ve Hamidoğulları, Balıkesir ve Bergama’da Karesioğullarıi Denizli’de İnançoğulları, Isparta ve Antalya yörelerinde yine Hamitoğulları Aydın ve İzmir yörelerinde Aydınoğulları, Manisa’da Saruhanoğulları, Muğla’da Menteşoğulları, Kastamonu’da Candaroğulları, Maraş’ta Dulkadiroğulları ve Çukurova yöresinde Ramazanoğulları beylikleri kurulmuştur.

İlgini çekebilir diye düşündüm.  Türk Tarihi

Daha sonraki dönemlerde bütün bu beylikleri ortadan kaldırarak Anadolu’da politik Birliği kuran Osmanoğulları ise Eskişehir Bilecik ve Bursa çevrelerinde yaşamaktaydılar. Öte yandan Orta Anadolu’da Ankara-Aksaray çizgisinin doğusunda Erzurum’a kadar uzanan yörede 1336’ya kadar İlhanlılar egemendiler.

İlhanlı sultanı Ebu Said Bahadır Han’ın ölümü üzerine ortaya çıkan çatışmalar Anadolu beyliklerine tam bağımsızlık yolunu açmış İlhanlı kontrolündeki bölgelerde ayrıca yeni Türk beylikleri de kurulmuştur. Bunlardan biri Kayseri-Sivas yöresindeki Eretna’da Uygur Türklerinin kurduğu Eretna Beyliği idi.

Aynı biçimde Türkmen Kadı Burhanettin Beyliği’de. Bu yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıkmış, Doğu Anadolu’da Karakoyunlu ve Akkoyunlu boyları politik etkinliklerini artırmaya başlamışlardır. 14. yüzyılda Batı Türklerinden oluşan Türkmenler İslam dünyasında eski politik egemenliklerini yeniden elde etme yoluna girmişlerdir.

Bunun bir sonucu olarak Türk dilinde ve kültüründe hızlı gelişmeler başlamış, Türkçe bilim ve Yazın da anadili olmuş, beylikler Türkçeyi devlet dili olarak benimsemişlerdir. Yine bu dönemde yeni medreseler açılmış ve tıpta büyük ilerlemeler elde edilmiştir.

Gülşehri, Nesimi ve Ahmedi dönemin Türkçeyi kullanan önemli ozanlarıdır. Kentlerde yerli gruplardan ve Türkmenlerden oluşan Türk toplulukları zanaatkarlar arasında ahiy adı verilen loncalar kurmaya başlamışlar ve bunlar kentsel yaşama öncülük eden birimler arasına girmişlerdir.


Konu başlığı
Tarihte Kurulan ilk Türk Devletleri
Konu
Özet
Tarihte kurulan ilk Türk Devletleri, Türklerin kurduğu büyük devletleri ve Türklerin Anadolu'ya girişlerine değineceğiz.Sonraki yazımızda ise Osmanlı Devleti'nin doğuşuna dair geniş bilgilere sahip olacaksınız.
Yazar
Yayımlayan
https://www.turklerintarihi.com/
Hazırlayan
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 5 YORUM
  1. Hasan dedi ki:

    Türklüğün geçmişini anlatan güzel bir yazı olmuş. Tarihte kurulan ilk türk devletlerinin hepsine yer vermişsiniz

  2. BahisRadarı dedi ki:

    Ne demiş atalarımız tarihini bileceksin nereden geldiğini soyunu sopunu bileceksin. Ayrımcılık yapmayacaksın ama dostunu düşmanını bileceksin. Domuzdan dost gavurdan da post olmaz gemişler. Cumhuriyet elimizdeki son kaledir ve cumhuriyetimize her zaman sahip çıkılmalıdır.

  3. Emre dedi ki:

    Tarihimizi öğrenmek ve anlamak her zaman kendi yararımıza olacaktır. Özellikle sınavlarda da birçok defa sorulan bu konu için teşekkür ederim

  4. Umur dedi ki:

    Tarihte kurulan ilk türk devletleri hakkında açıklayıcı ve faydalı bilgiler mevcut, Selçuklular hakkında merak ettiğim şeyler vardı sayenizde onlarıda öğrenmiş oldum, teşekkürler.

  5. Akil Hoca dedi ki:

    Bu gün bir çok şehrimizin adı cumhuriyet ile birlikte değiştiği için, “beyliklerin” olduğu şehirler hala o beyliğin ismi ile anılırdı. Örneğin, Muğla(menteşe) gibi.