ALTIN 248,5559
DOLAR 6,0494
EURO 6,7523
BIST 86.796
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 24°C
Çok Bulutlu

Anadolu Selçuklu Devleti

Anadolu Selçuklu Devleti Kurucusu, Anadolu Selçuklu Devleti hükümdarları, Anadolu Selçuklu Devleti Haritası, Anadolu Selçuklu Devleti Bayrağı, Anadolu Selçuklu Devleti özet, Anadolu Selçuklu Devleti Sultanları, Anadolu Selçuklu Devleti Nerede Kurulmuştur?

Anadolu Selçuklu Devleti
5 (100%) 3 vote[s]

Anadolu Selçuklu Devleti, Destansı bir zaferle Bizans ordusu Bizans İmparatoru Diyojen esir edildi.
Sultan Alparslan Diyojen’i bir hafta kadar çadırında misafir ettikten sonra Barış Antlaşması yaptılar.
Metni elde bulunmayan anlaşmanın kaynaklarda tesadüf edilen bazı maddelerine göre İmparator bir buçuk milyon altın fidye verecek.

Ayrıca Bizans her sene Selçuklu Devleti’ne 360 bin altın ödeyecek. Bizans mahiyetindeki Bütün Müslüman esirleri serbest bırakacak ve Selçuklu istediği zaman Selçuklu’ya destek ordu gönderecekti.
Malazgirt, Urfa, Münbiç ne Antakya dolayları Selçuklu’ya bırakılacaktı.
Bu teklifi kabul eden Diyojen ancak Bizans’ta ki tahtını geri alabilirse bu sözleri tutabileceğini söyledi.
Bunun üzerine Sultan, icabında tahtı elde edebilmesi için Diyojen’e yardım edileceğini bildirdi.

Diyojen’in Ölümü

Bir Türk müfrezesi ile Bizans topraklarına giren Diyojen İstanbul’dan Konstantinos Lucas’ın oğlu Mikail’in imparator ilan edildiğini öğrendi. Yeni imparatorluk Mikail’in emriyle, Diyojen yakalanarak esir edildi.Gözleri oyuldu ve katıldığı manastırda ızdırap içinde öldü. Böylece Bizans ile Selçuklu arasında yapılacak anlaşma iptal edilmiş oldu. Bunun üzerine Sultan Alparslan Türkmen beylerine bütün Anadolu’yu zapt etmeleri emrini verdi.

Alparslan’ın Ölümü

Kutalmış oğullarını ise hanedandan oldukları için kendilerine rakip olur düşüncesiyle hapsettirmişti. İşte o sırada Karahanlı hükümdarı Şemsül mülk nasr ile harizim de bulunan Melek İlyas arasında savaş patlak verdi.
Bu sebeple Sultan Alparslan yönünü doğuya çevirirken emrindeki Türkmen beyleri de Anadolu’yu zapt etmek ile meşguldü. Alparslan çıktığı Bu sefer de bir batıli tarafından hançerlenerek şehid edildi.Bu büyük hükümdarı şehit edildiğinde 45 yaşındaydı.
Allah kendisine rahmet etsin.

Melikşah’ın Tahta Geçişi

Yerine oğlu Sultan Melikşah tahta geçmiş ve ilk iki sene dahili kargaşa ile meşgul olduktan sonra Büyük Selçuklu Devleti’nin ana siyaseti batılik ile mücadele etmek olmuştur.
Batıliğin kaynağı olan Mısır Fatih mi Devleti’ni ortadan kaldırmak Selçuklu Sultanları’nın başlıca gayesi olmuştur.
Bu sırada Türkmenler Alparslan’dan aldıkları emri yerine getirmeye devam ederek Anadolu’nun içlerine ilerlemeye devam etmektedirler.
lparslan’ın şehadetinden sonra serbest kalan Kutalmış oğulları da Anadolu’ya ilerleyerek fetihlere katılmışlardı.

Anadolu Selçuklu Devletinin Kuruluşu

Bizans İmparatoru Mikail’in Türklere karşı teşkil ettiği “Ölümsüzler” isimli ordular ve ücretli Fransız askerleri yer yer mağlup ediliyor İzmit havalesinde dahil Türkmen Kuvvetleri ile karşılaşıyorlardı.
Kutalmışoğlu Süleyman Şah tarafından İznik fethedilince başkenti İznik olmak üzere Büyük Selçuklu’ya tabii olarak Anadolu Selçuklu Devleti kurulmuş oldu.

İlgini çekebilir diye düşündüm.  Uygurlar

Anadolu Selçuklu Devleti, Anadolu’da güçlü bir devlet kuran Süleyman Şah, Bizans’ın içinde bulunduğu taht kavgalarından da yararlanarak sınırlarını hızla genişletmiş ve Üsküdar’a kadar ilerlemişti.
Sarayından Türklerin Üsküdar Sahillerine dayandığını gören Bizans İmparatoru korkuya kapılarak Çin’e bir elçilik heyeti gönderdi.
Hakimiyeti Türkistan’dan İstanbul’a da dayanmış olan Türkler üzerine doğudan ve batıdan baskı yapma teklifini sundu. Lakin o dönemde Çinlilerin Türklerle harp etmeye ne cesareti ne de kuvveti vardı.
Bunun üzerine 1082 senesinde İstanbul’un Anadolu yakasındaki Dragos çayı Doğu Roma ile Anadolu Selçuklu Devleti arasında sınır kabul edilerek Barış Antlaşması yapıldı.

Bu arada Diyarbakır ve Silvan başta olmak üzere Mardin, Hasankeyf, Cizre ve daha 30 kadar kaleden ibaret olan Mervani Kürtleri 1085 senesinde Selçuklu İmparatorluğu’na katıldılar.
Bizanslı tarihçi Anna komnena’ya Trabzon’da Türklere intikal etmiş ve 1087 den itibaren bütünlüğüyleimparatorluğa bağlanmıştı.

Halep’in Müslim’in Eline Geçmesi

Suriye-Filistin Selçuklu Devleti hükümdarlığı da Alparslan’ın diğer oğlu tutuşun eline geçti.
O da kardeşi olan Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah’ın vafsalı idi.Musul Emir’i de Arap asıllı bir komutan olan Müslim idi.
O da aynı şekilde Büyük Selçuklu Devleti’nin vafsalıydı.Alparslan’ın oğlu tutuş ile Musul emiri Müslim arasında amansız bir çekişme vardı.
Zira ikisi de Mirdasoğulları’nın yönetimindeki Halep şehrini ele geçirmek istiyordu.
Halep şehri o dönem Kuzey Suriye’de ticaretin merkeziydi.Bitmek bilmeyen mücadeleler neticesinde Halep şehri Müslim’in eline geçmişti.

Ayrıca Halep yörelerindeki stratejik bakımından önemli olan kalelerin müstahkam yerlerini de ele geçiren Müslim Bizans generallerinden Ermeni asıllı Filaretos’un hakimiyetindeki Antakya’dan da senede 30.000 altın baş parası alıyordu.
Giriştiği bütün bu Siyasi ve askeri faaliyetleri tabi olduğu Sultan Melikşah’a bildirdi.Böylece Müslim Kuzey Irak’tan başka Kuzey Suriye’ye de hakim olmuştur.
Dolayısıyla orta Suriye ve Filistin’e hakim bulunan tutuşun tabi olduğu Büyük Selçuklu Devleti ile olan ilişkisini keser bir duruma gelmiş oldu.Bu durum tutuşun çok canını sıkmataydı.

Antakya hakimi Filaretos Bizans’ın hâkimiyetinin çökmesinden faydalanarak kendi prensliğini kurmak istiyordu. Bu amacını gerçekleştirmek için de Selçuklu ve Bizans devletlerine tabii görülme siyaseti uyguluyordu. Ancak Fileratos idare ettiği halka ve askerlerine çok kötü davranmak da ve onlara şiddetli baskı ve zulümler yapmaktaydı. Hatta kendisine karşı çıkan oğlu  Barsama’yı bile hapse attırdı.

İlgini çekebilir diye düşündüm.  İslam Öncesi Türk Tarihi ve Devletleri

Antakya askeri valisi İsmail adında Türk olması muhtemel bir komutan, Fileratos’un oğlunu hapisten çıkarıp onunla babasına karşı iş birliği yaparak şehri Anadolu Selçuklu hükümdarı Süleyman Şah’a teslim etmek üzere Antakya’ya Davet ettiler.

Antakya’nın ele Geçirilmesi

Bunun üzerine Süleyman Şah yerini Ebul Kasımi’ye bırakıp 300 atlı ile süratle İznik’ten ayrılıp Antakya’ya hareket etti. Şehri hakim olmak isteyen Suriye-Filistin Selçuklu hükümdarı tutuş ve Antakya’dan her yıl Büyük Selçuklu Devleti adına 30.000 altın almakta olan Musul Emir i Müslimin kendisinden önce davranma ihtimalini düşünerek, gece gündüz dinlenmeksizin ilerleyerek 12 günde Antakya’ya ulaştı.
Kısa süre içinde şehri ve kaleyi ele geçirdi.Böylece Antakya şehrine hakim oldu.

Antakya’nın fetih haberini özel bir elçi heyetiyle tabii olduğu Sultan Melikşah’a arz etti. Buna son derece sevinen Başkent ispatlar Fethi kutlama törenleri yaptırdı. Süleyman Şah civar köy ve kasabaları da ele geçirerek Halep şehri önlerine dayandı. Bu durum her yıl Antakya hakiminden 30.000 altın alan Halep Emir’i Müslimi harekete geçirdi.
Müslim Süleyman Şah’a mektup yazarak daha önceki şehir hakimi Filaremos’dan her yıl aldığı vergi tutarını Süleyman Şah dan istiyordu. Eğer ödemezse Sultan Melikşah ihanet etmiş olacağını bildiriyordu.

Süleyman Şah da cevaben;

“Sultan Melikşah’a itaat etmek ve dolayısıyla hakim olduğu bölgelerde onun adına hutbe okutmak benim şiarımdır. Ben Antakya ve diğer küffar memleketlerini onun adına Allah’ın izniyle fethettiğimi Sultan’a bildirdim. Benden istediğin vergiye gelince daha önceki Antakya hakimi kafirdi. Bu sebeple kendisi ve adamları için baş vergisi yani cize veriyor ve böylece kendilerini İslam cihazından kuruyorlardı. Halbuki şimdi  şehir hakimi olan ben, çok şükür Müslümanım ve Allah’ın Cihat buyruğunu yerine getirmekteyim. Antakya artık müslümanların eline geçmiştir. Ben bir müslüman olarak sana nasıl baş vergisi öderim” demişti.

Müslim Artuk Bey’den Yardım istemesi

Böylece Anadolu Fatihi Süleyman Şah ile Musul Emir’i Müslüm arasında şiddetli bir gerginlik baş gösterdi. Müslüm’in sert tutum ve davranışları sebebiyle ona ait bir kısım askerler ve kalabalık Arap kilap oğulları Kabilesi Kuvvetleri Süleyman Şah’a katıldılar. Böylece Müslim askeri bakımdan oldukça zayıf bir duruma düştü. Müslim, Süleyman Şah ile arası açık olan ünlü Selçuklu Emir’i Artuk Bey’den yardım istedi.

Halep’in Kuşatılması

Artuk bey, Suriye-Filistin Selçuklu hükümdarı tutuşun hizmetinde olduğundan dolayı bu teklifi kabul etmedi. Böylece Müslim, Süleyman Şah’a karşı Halep’i savunmak amacıyla süratle hazırlıklara girişti. Türkmen atlılarından ve kendisine desteğe gelen Çubuk Bey’in askerlerinden oluşan 6000 kişilik ordusuyla Antakya’yı kuşatmak için Halep’ten yola çıktı. Öte yandan Müslim’in bütün hareketlerini yakından takip eden Süleyman Şah derhal 4000 kişilik ordusuyla onu karşılamak için yola çıktı.

İlgini çekebilir diye düşündüm.  Türk Tarihinin Başlangıcı

Çok geçmeden iki ordu Amik ovasındaki kumzahil  bölgesinde karşı karşıya geldi. Süleyman Şah mahiyetindeki Selçuklu atlı okçuları hızlı bir şekilde taarruza geçmiş ve Müslimin savunmasını yarmıştı.

Selçuklu Devleti Süleyman Şah’ın Zaferi

Ardından Müslim’in safında yer alan Çubuk ve askerleri Süleyman Şah tarafına geçince Müslim’in ordusu kısa sürede imha olmuş ve ileri gelen 400 adamı ile birlikte Müslim de bu muharebede hayatını kaybetmiştir.

Bu zafer sonucunda Süleyman Şah Mezopotamya ve Kuzey Suriye’yi içine alıp Irak Suriye ve Filistin’e kadar yayılma planları ile genişlemekte olan Müslimin hakimiyetine son vermiş oldu.
Bununla birlikte Büyük Selçuklu Devleti vazsabı  bulunan Müslimin bertaraf edilmesi Süleyman Şah ve Sultan Melikşah ilişkilerini nazik bir safhaya sokmuş oldu.

Süleyman Şah daha sonra yönünü Halep şehrine çevirmişti. Şehir muhafızı Şerif Hasan, Halep’i Süleyman Şah’a bırakmak istemiyordu. Bu yüzden Alparslan, oğlu tutuşa haber göndererek Halep’i ona bırakacağını söyledi.

Artuk Bey’in Ordunun Başına Geçmesi

Esasen eskiden beri Halep’e hakim olmak için bir çok başarısız girişimlerde bulunan tutuş, yanına Süleyman Şah Mağarası açık bulunan Artuk Bey’i alarak yola çıktı. Artuk Bey’i askeri başarılarından dolayı ordunun başına geçirdi.

Dostluk Düşmanlığa Dönüştü

Lakin bu güne kadar giriştiği hiç bir savaşı kaybetmemiş olan Anadolu Fatihi lakaplı Süleyman Şah Halep’ten vazgeçmiyordu. Artuk Bey ve tutuşun Halep üzerine yürüdüğünü haber alan Süleyman Şah, orduları ile onları karşılamak üzere yola çıktı. Bu iki Selçuklu şehzadesi Halep için karşı karşıya geliyordu.

İki Büyük Komutan Karşı Karşıya

Bir tarafta Malazgirt’teki Selçuklu ordusunun komutanlarından Süleyman Şah, diğer tarafta da Malazgirt’te ki Selçuklu ordusu komutanlarından meşhur Artuk Bey bulunuyordu. Bir zamanlar Omuz Omuza küffarın tepesine binen bu iki kudretli komutan şimdi karşı karşıya geliyordu.

Kaynaklar:
Prof. Dr. İbrahim Kafesoğlu, Selçuklu Tarihi
Prof. Dr. Osman Turan, Türkiye Selçukluları Tarihi Ansiklopedisi
Prof. Dr. Ali Sevim & Prof. Dr. Erdoğan Merçil, Selçuklu Devletleri Tarihi (Siyaset, Teşkilat ve Kültür)

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 2 YORUM
  1. Ata Tekin dedi ki:

    250 yıl hüküm sürdükleri anadolu’da 600 yıl hüküm süren osmanlı’dan neredeyse daha fazla eser bırakan devlettir Anadolu Selçuklu Devleti. Özellikle İç Anadolu’da ayakta kalan tarihi yerlerin çoğu Selçuklular’dan kalma.

  2. Musa dedi ki:

    Yazınızı okuyunca Anadolu Selçuklu Devleti hakkında ne kadar çok bilmediğim şey varmış dedim. Bilgi verici ve faydalı bir yazı olmuş, teşekkürler.